ALMERE – In een kantoorruimte van Bruis in Almere Buiten, een ontmoetingscentrum waar buurtbewoners samenkomen voor contact, ondersteuning en activiteiten, staan de deuren open. Het is er rustig, maar niet stil. Aan de muur hangen certificaten en diploma’s: tastbare bewijzen van opleidingen, trainingen en jarenlange inzet in de verslavingszorg. Aan een tafel wordt koffie geschonken, terwijl bezoekers binnenlopen voor een gesprek of advies.
Dit is het kantoor van Stichting Forzsa, een organisatie die zich richt op begeleiding van mensen met verslavingsproblemen en vaak ook dakloosheid. De stichting werkt met ervaringsdeskundigen: mensen die zelf verslaving en herstel hebben meegemaakt en die ervaring nu inzetten om anderen te helpen.
In Flevoland groeit het aantal mensen dat met beide problemen kampt. Lange wachttijden in de zorg, beperkingen binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) en een tekort aan veilige woonplekken maken het moeilijk om mensen langdurig te begeleiden. Volgens Stichting Forzsa is juist persoonlijke ervaring vaak de sleutel om contact te maken met mensen die al veel hulpverleners hebben gezien, maar zich zelden echt begrepen voelen.
De stichting werd in 2014 opgericht door René Ros en Ton de Bie. Vooral de persoonlijke geschiedenis van De Bie vormde de drijfveer achter het initiatief. Binnen zijn familie verloor hij meerdere broers en een zus aan verslaving. Die ervaringen maakten voor hem duidelijk hoe moeilijk het kan zijn om passende hulp te vinden. “Toen ik drie broers en een zus aan verslaving had verloren, besefte ik hoe groot het probleem eigenlijk was,” vertelt De Bie.“In veel gevallen speelt erfelijkheid een rol. Zelf was ik al vijf jaar in herstel toen ik besloot dat ik iets moest doen.”
Van persoonlijke ervaringen naar initiatief
Het idee voor de stichting ontstond toen De Bie een artikel las over zorgverzekeringen en verslavingszorg. Daarin werd gesteld dat er nauwelijks passende hulp bestond voor mensen met ontwikkelingsproblemen in combinatie met verslaving. Volgens hem werd het probleem vooral theoretisch benaderd. “Er werd gesproken over tactieken,” zegt hij. “Dat je bijvoorbeeld naar een hulpverlener gaat die zegt: ‘Drink niet doordeweeks.’ Maar er waren nauwelijks plekken waar echt contact en begrip centraal stonden.”
“We weten hoe het voelt, omdat we het zelf hebben meegemaakt. Bij dit soort gevoelige onderwerpen maakt dat een enorm verschil”
Aanvankelijk probeerde De Bie aansluiting te vinden bij bestaande organisaties. Een mogelijke samenwerking met de Anonieme Alcoholisten werd besproken, maar dat is een autonome organisatie en sluit dus geen formele samenwerkingen. Uiteindelijk besloten De Bie en Ros zelf een stichting op te richten. Ook de naam ontstond bijna toevallig. “Forza betekent kracht in het Italiaans,” vertelt De Bie. “We begonnen met dat woord en hebben er een ‘S’ aan toegevoegd. Zo werd het Forzsa.”
Vertrouwen als basis
Wat Forzsa onderscheidt van veel andere organisaties is de manier waarop begeleiding wordt gegeven. De stichting werkt uitsluitend met ervaringsdeskundigen. Volgens De Bie is dat essentieel om vertrouwen op te bouwen. “Wij oordelen niet,” zegt hij.“We weten hoe het voelt, omdat we het zelf hebben meegemaakt. Bij dit soort gevoelige onderwerpen maakt dat een enorm verschil.”
Veel mensen die bij Forzsa terechtkomen hebben al een lange geschiedenis met hulpverlening. Sommigen hebben meerdere behandelingen gevolgd of zijn verschillende keren teruggevallen. Het delen van persoonlijke ervaringen helpt volgens de stichting om sneller verbinding te maken.“Cliënten merken dat je begrijpt waar ze doorheen gaan. Daardoor staan ze eerder open voor hulp en accepteren ze die ook.”
Samenwerking met gemeenten
Inmiddels werkt Forzsa samen met 34 gemeenten en verschillende zorginstellingen. In Flevoland zijn er onder andere samenwerkingen met het Leger des Heils en IrisZorg. Volgens De Bie vullen deze organisaties elkaar in de praktijk vaak aan. Waar grotere instellingen zich vooral richten op behandeling en opvang, biedt Forzsa begeleiding vanuit ervaringsdeskundigheid.
In Lelystad loopt bijvoorbeeld een pilot rond een zogenoemde ‘droge locatie’. Op deze plek krijgen mensen begeleiding bij het stoppen met verslavende middelen, zoals alcohol en drugs. De drie organisaties werken daarbij samen in een gezamenlijke aanpak. Het Leger des Heils richt zich op ondersteuning bij sociale zelfredzaamheid, Forzsa levert begeleiding vanuit ervaringsdeskundigheid en Amethist verzorgt de behandeling van de verslaving. Volgens De Bie kan zo’n plek een belangrijk verschil maken voor mensen die werken aan herstel. “Zonder een stabiele en veilige omgeving is het moeilijk om vooruitgang vast te houden.”
Hoewel sommige gemeenten slechts één cliënt via Forzsa begeleiden, ziet De Bie dat de impact groter is dan de aantallen alleen. “Gemeenten krijgen door ons ook meer inzicht in hoe verslaving en dakloosheid in de praktijk samenhangen.”
Tekort aan woonplekken
Een van de grootste uitdagingen blijft het gebrek aan geschikte woonplekken voor mensen in herstel. Volgens De Bie zijn er in Flevoland te weinig zogenoemde ‘dry locations’ of opvanghuizen waar mensen tijdelijk kunnen verblijven zonder middelengebruik. “Er zouden eigenlijk tien verschillende opvanghuizen moeten zijn,” zegt hij. “Droge locaties waar mensen echt tot rust kunnen komen.”
Zonder een stabiele woonplek wordt herstel vaak moeilijk vol te houden. Mensen die een behandeling afronden, komen soms weer in dezelfde omgeving terecht waar hun problemen begonnen.“Huisvesting en herstel hangen allemaal met elkaar samen,” benadrukt De Bie.
Toename in jongeren
De doelgroep van Forzsa varieert van jongeren tot ouderen, ongeveer tussen de 12 en 70 jaar. De afgelopen jaren ziet de stichting steeds vaker jonge mensen die hulp zoeken. Volgens De Bie speelt de corona periode daarin een rol. Tijdens lockdowns nam eenzaamheid en middelengebruik onder jongeren toe. Ook trends in drugsgebruik veranderen snel. “We zien nu bijvoorbeeld de volwassen versie van de lachgas-hype,” legt hij uit. Daarnaast verschuift het middelengebruik per regio. In sommige gebieden speelt cannabis een grotere rol, terwijl elders andere middelen domineren.
Herstel dat blijft hangen
Terug in het kantoor van Bruis Almere Buiten kijkt De Bie om zich heen. De certificaten aan de muur vertellen over kennis en professionaliteit, maar de echte kracht zit in de verhalen van mensen die hier binnenkomen. Jongeren, ouderen, mensen die jarenlang hebben geworsteld met verslaving en dakloosheid. Sommigen komen binnen met hun rug tegen de muur: anderen met hoopvolle ogen, voorzichtig zoekend naar een plek om te landen.
“Het mooiste moment is wanneer je ziet dat iemand weer grip op zijn leven krijgt,” zegt De Bie. “Niet omdat wij dat doen, maar omdat ze zelf de stap durven zetten. Dat is herstel: langzaam, stap voor stap, maar met echte vooruitgang.”
Voor Stichting Forzsa gaat het niet alleen om cijfers of statistieken. “Het gaat om het herkennen van menselijke veerkracht, om het vertrouwen dat ontstaat wanneer iemand voelt: ‘Jij begrijpt mij, want jij hebt hetzelfde meegemaakt.’ Dat vertrouwen is soms het eerste, maar belangrijkste fundament van herstel.”
Als een cliënt de deur uitloopt, kijkt hij even om. “Een klein glimlachje, een schouder die iets rechter gaat. Het zijn kleine momenten die een groot verschil kunnen maken.”
